Koncentracja - czym jest i jak ją poprawić?

KoncentracjaO koncentracji mówi się wiele: jak jest istotna oraz w czym pomaga. Zdolność koncentrowania uwagi pojawia się u dzieci, które rozpoczynają naukę w szkole. Co jednak dzieje się z nią później? Czy zawsze tak samo skutecznie skupiamy się na danym zadaniu? Oczywiście nie, dlatego warto poznać ciekawe i proste sposoby na stymulowanie koncentracji uwagi, co okaże się pomocne zarówno w szkole, pracy, jak i w domu.

Czym jest koncentracja?

Koncentracją w psychologii nazywamy zjawisko, polegające na skupieniu uwagi (czyli świadomości) na konkretnej osobie, przedmiocie, zjawisku, myśli czy czynności. Jest to skupienie trwałe na tyle, by możliwe było rozwiązanie problemu lub wykonanie konkretnego działania. Skoncentrowanie uwagi może być procesem świadomym lub nieuświadomionym.

Do około 5 roku życia uwaga ma charakter mimowolny, dziecko koncentruje się na tym, co go w danej chwili zaciekawi, nierzadko porzuca daną zabawę na rzecz innej, bardziej interesującej, ma trudności z dokańczaniem zadań, np. sprzątania. Jest to jednak w tym wieku zjawisko zupełnie normalne. Między 5 a 6-7 rokiem życia w zachowaniu dziecka zachodzą zmiany, gdyż zaczyna kształtować się umiejętność koncentrowania uwagi. Dziecko potrafi skupić się na danej czynności dłuższy czas, dokańczać rozpoczęte zadania, nierzadko w tym wieku potrafi już wykonywać dwie czynności jednocześnie, np. przebierać się i oglądać bajkę.

Koncentrowanie uwagi jest procesem niezwykle istotnym, gdyż pozwala nam na wykonywanie konkretnych zadań oraz obowiązków. Możemy także dzięki niej rozumieć, co mówią do nas inni, osiągać wyznaczone sobie cele, skupiać się na rozmowach oraz wykonywać wiele rzeczy naraz, dzięki przerzutności koncentracji uwagi.

Zaburzenia koncentracji uwagi

Kiedy występują trudności w skupianiu uwagi mówimy o zaburzeniach koncentracji. Objawiają się one problemem w skupieniu uwagi, występują zarówno w dzieci, jak i dorosłych. W wielu przypadkach możemy mówić o zespole nadpobudliwości z deficytami uwagi. Jest to zaburzenie neurorozwojowe, diagnozowane we wczesnym dzieciństwie, bardziej znane jako ADHD. Zaburzenie podlega leczeniu w formie farmakoterapii oraz terapii psychologicznej.

Metody poprawy koncentracji

Na koncentrację wpływ ma wiele czynników, w tym stan naszego zdrowia, poziom rozwoju intelektualnego, nasza dieta, miejsce w jakim się znajdujemy oraz wiele innych. Wiele z nich możemy kontrolować oraz modyfikować w celu poprawy koncentracji. Istnieje wiele metod, które mogą pomóc nam skutecznie poprawić koncentrację.
1. Odpowiednia dieta
W poprawie koncentracji uwagi niezwykle istotna jest odpowiednia dieta. Skupieniu sprzyja jadłospis bogaty w błonnik, w tym produkty pełnoziarniste oraz białko (np. poprzez jedzenie drobiu, ryb oraz nabiału). W diecie powinny obecne być warzywa i owoce. Niezbędna jest także odpowiednia ilość wody, zaleca się wypijanie 2-2,5 litra dziennie, aby odpowiednio nawodnić organizm.
2. Zdrowy sen
Niezbędny jest również sen, najlepiej spać około 7 godzin na dobę, najzdrowszy sen występuje pomiędzy godziną 0.00 a 6.00.
3. Kondycja fizyczna
Aby lepiej się skupiać, mózg powinien być dotleniony. Można mu w tym pomóc poprzez aktywność fizyczną, najlepiej na świeżym powietrzu. Zaleca się więc uprawianie sportów, a nawet chodzenie na spacery. Nawet niewielka aktywność ale uprawiana regularnie pozwala nam odpowiednio dotlenić mózg i tym samym poprawić koncentrację uwagi.
4. Ćwicz ale rób przerwy
Nawet najbardziej wyspane i wypoczęte osoby się meczą, męczy się mózg i tym samym spada zdolność koncentracji. Aby ją usprawnić należy pamiętać o odpowiednich przerwach, które pozwolą na rozluźnienie się oraz zrelaksowanie się i wrócenie do pracy w pełni sił.
5. Ogranicz to, co Cię rozprasza
Aby koncentrować się na swoich zadaniach jeszcze efektywniej, usuń ze swojego otoczenia to, co Cię rozprasza. Zamknij okno, żeby zmniejszyć hałas, ścisz muzykę, wyłącz telefon komórkowy, poproś domowników, by Ci nie przeszkadzali. Chaos również nie sprzyja koncentrowaniu uwagi. Zadbajmy wiec o porządek wokół siebie, w swoim miejscu zamieszkania, w miejscu pracy. Niech nie rozprasza nas sterta bielizny do uprasowania czy niedokończone raporty: dziel zadania na partie, wyznaczaj sobie cele ale nie odkładaj niczego na jutro, jutro przybędą bowiem nowe zadania i obowiązki.
6. Ćwicz koncentrację i trenuj wyobraźnię
W ćwiczeniu koncentracji uwagi bardzo istotny jest trening kreatywności. Pomocne okazać się mogą ćwiczenia na trening wyobraźni, które wyjątkowo stymulują mózg i sprawiają, że łatwiej nam skoncentrować się na konkretnych czynnościach. Jak ćwiczyć wyobraźnię? Bardzo pomocna jest wizualizacja. Polega ona na tworzeniu w umyśle obrazów, na przykład na podstawie opisów lub własnych wyobrażeń. Z biegiem czasu możemy tworzyć coraz to bardziej złożone obrazy. Niezwykle przydatna jest wizualizacja, angażująca wiele zmysłów. Możemy na przykład wyobrażać sobie łąkę, "widzieć" ją, "słyszeć" śpiew ptaków, "czuć" zapach kwiatów czy smak poziomek. Ciekawą i jednocześnie niezwykle prosta metodą jest gra w skojarzenia. Możemy z niej uczynić ciekawy sposób na spędzenie popołudnia z rodziną. Gdy rozwija kreatywność oraz poprawia skupienie uwagi. Warto stosować też trening uważności. To metoda, polegająca na stosowaniu medytacji w celu poprawy koncentracji uwagi.
7. Zrób coś inaczej
Ciekawym sposobem na poprawę koncentracji jest robienie czegoś w zupełnie inny sposób niż dotychczas. Możemy na przykład myć zęby lewą ręką, iść do pracy zupełnie inną drogą, posłuchać zupełnie innej muzyki. Pozwoli nam to na skoncentrowaniu się na tym, co dla nas nowe, co z kolei wymaga od nas skupienia uwagi.
8. Odstaw używki
Kawa dobra na koncentrację? Być może Cię to zdziwi ale to MIT! Kawa i mocna, czarna herbata wcale nie sprzyjają koncentracji, a wręcz przeciwnie. Na początku kofeina i teina dodają nam energii ale efekt szybko ustępuje, pojawia się zmęczenie, spadek nastroju i tym samym: koncentracji. Znacznie lepsza okazuje się gorzka czekolada.
9. Postaw na to, co naturalne
W skupieniu uwagi zamiast używek lepiej stosować metody naturalne, a dokładniej zioła. Pomocny okaże się napar ze świetlika, herbatka z melisy lekarskiej czy stosowanie produktów z lecytyną.
10. Nie krytykuj się!
Wielokrotnie sami siebie krytykujemy za to, że nie możemy się skupić. Znacznie lepiej skupić się na tym, jak poprawić koncentrację ale i trochę… odpuścić. Autokrytyka w tym wypadku nam nie służy. Nikt nie jest idealny, a znacznie lepiej będzie się nam skupić, jeśli polubimy siebie takich, jakimi jesteśmy.